Berna Gökkaya

Berna Gökkaya


Stefan Zweig Satranç Kitabı - Düşüncenin Gücü

21 Şubat 2021 - 23:08 - Güncelleme: 28 Şubat 2021 - 18:39

Stefan Zweig’in orijinal ismi Schachnovelle olan Türkçe’ye Satranç olarak geçen, yazarın ölmeden önce yazdığı son kitabı. Öncelikle şunu söylemeliyim ki Stefan Zweig ile daha önce tanışmamış kitap severler varsa bir an önce Zweig koleksiyonu yapmalılar. Kendisi bir dahi... Kitaplarının az sayıda sayfaları olduklarına bakmayın derim.


KARAKTERLERİN İÇ DÜNYASINA GÖTÜRÜYOR

Bu uzun hikaye kitabında, New York’tan Buenos Aires’e giden bir yolcu gemisinde geçiyor olaylar. Anlatıcının ağzından yaşananları dinliyoruz fakat anlatıcının adını bilmiyoruz. Czentoviç adında bir Satranç Dünya Şampiyonu ile gemide karşılaşan anlatıcının, Şampiyon ile tanışmak için kurduğu planı, daha sonra ise Şampiyon ile oynanan satranç oyunları sırasında üstün başarı gösteren Dr. B’nin hikayesine dalıyoruz.

Şimdiye kadar yazılmış en iyi satranç kitaplarından biri olmasının sebebi, Stefan Zweig’in anlatım becerisi ile bu oyun hakkında hiçbir şey bilmiyor olsanız dahi okuyucuyu hikayenin içine çekmeyi başararak hem okumayı kolaylaştırması hem de daha fazlasını isteme arzusu yaratmasıdır.


Stefan Zweig'in kaleminden çıktığını daha ilk sayfalarda anlıyorsunuz çünkü yazarın anlatım dili genelde sade, yalın ve akıcı çoğu kitabı da bu anlatı teknikleriyle yazılıyor. Cümlelerin uzun olması gözünüzü korkutmuyor aksine daha bol ayrıntı daha iyi anlamamızı sağlıyor.

 

ZWEİG SATRANÇ ÜZERİNDEN NEYİ VURGULAMAK İSTEDİ?

Aslında kitabın yazılış amacı satranç oyunu değil, Nasyonal Sosyalizm (etnik milliyetçilik ile sosyalizmin birleşimi, Nazizm) ile hesaplaşmak ve o dönemde yaşanmış olan insanlık dışı uygulamaları göstermektir.

Kitabın şaşırtıcı bir tarafı da; satranç ve Nazizm gibi iki çok farklı ve girilmesi zor konuları bir arada kullanabilmesi ve bu kadar kısa bir kitaba sığdırmış olmasıdır. Ruhsal çöküntüleri öyle iyi yansıtmış ki gözünüzde canlandırmak ve yaşadıklarını hissetmek konusunda hiç zorluk yaşamıyorsunuz..

Hikaye insanın kendiyle savaşını çok ustaca ele alırken, o dönemde ülke içindeki savaşı da kendince ele alıyor. Bence Dünya Şampiyonu köylü olması, küstahlığı ve düşünce yapısı ile Hitler’i temsil ederken, Dr. B, bir kurtarıcı ve kahraman arayışının sonucunda ortaya çıkıyor.

Kitap aynı zamanda Dr. B’nin hikayesini anlatırken, günümüz insanının neden mutsuz olduğunu da belli ediyor aslında. Bir hiçlik içinde her gün aynı hayatları yaşadığımız bu monotonlukta, beynimiz ve vücudumuz farklılıklara aç fakat bu durumun dışına da çıkamıyor. Bunun sonucunda da psikolojik düşüş yaşanıyor.

METAFORLAR YAĞMURU

Büyük bir ikilemi, zıtlıkların bileşimini, dünya tarihini değiştiren oyun ve taktikleri sembolik bir dille kurguluyor Zweig romanda. Ayrıca eşsiz bir dil ve harika bir anlatım eşliğinde sunuyor okuruna. Satranç metaforunu kullanarak olağanüstü betimlemelerle insan bilincinin derinliklerine iniyor, kaybolmakta olan uygarlığın geride bıraktığı hiçliği sarsıcı biçimde okuyucunun benliğine işliyor. 

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum